सरोज बास्तोला

एक समय सामूहिक नेतृत्व, बहस र संगठनात्मक अनुशासनका लागि चिनिएको एमाले आज सीमित घेरामा चल्ने पार्टीजस्तो देखिन थालेको छ। फरक मतलाई स्थान नदिने, निर्णय प्रक्रियालाई बन्द ढोकाभित्र सीमित गर्ने र केही व्यक्तिकेन्द्रित संरचना निर्माण गर्ने प्रवृत्तिले पार्टीको आन्तरिक लोकतन्त्र कमजोर बनाएको छ।

काठमाडौं, हालै सम्पन्न निर्वाचनले नेकपा एमालेको वास्तविक अवस्था सतहमा ल्याइदिएको छ। अपेक्षा र दाबीभन्दा निकै कमजोर परिणाम आउनु कुनै आकस्मिक घटना होइन, बरु लामो समयदेखि जम्दै आएको नेतृत्वको अहंकार, आन्तरिक असन्तुष्टि र जनतासँगको दूरीको प्रत्यक्ष परिणाम हो। एमालेभित्र अहिले सबैभन्दा ठूलो प्रश्न नेतृत्वशैलीमाथि उठिरहेको छ। आलोचना भइरहेकै नेतृत्वलाई फेरि अगाडि सार्ने निर्णयले जनतामाझ नकारात्मक सन्देश गएको स्पष्ट देखिएको छ। पार्टी नेतृत्वले जनमतको मनोविज्ञान बुझ्न असफल भएको मात्र होइन, आलोचनालाई नै बेवास्ता गर्ने प्रवृत्ति देखाएको आरोप व्यापक रूपमा लागिरहेको छ। एक समय सामूहिक नेतृत्व, बहस र संगठनात्मक अनुशासनका लागि चिनिएको एमाले आज सीमित घेरामा चल्ने पार्टीजस्तो देखिन थालेको छ। फरक मतलाई स्थान नदिने, निर्णय प्रक्रियालाई बन्द ढोकाभित्र सीमित गर्ने र केही व्यक्तिकेन्द्रित संरचना निर्माण गर्ने प्रवृत्तिले पार्टीको आन्तरिक लोकतन्त्र कमजोर बनाएको छ। यही कारणले कार्यकर्तामा असन्तुष्टि बढ्दै गएको छ। टिकट वितरण प्रक्रियाले झन् ठूलो असन्तुष्टि जन्माएको देखिन्छ। योग्य, लोकप्रिय र संगठनमा वर्षौँदेखि काम गरिरहेका व्यक्तिलाई पन्छाएर नजिकका व्यक्तिलाई प्राथमिकता दिइएको आरोप पार्टीभित्रै उठिरहेको छ। यस्तो निर्णयले संगठनको मनोबल मात्र होइन, जनताको विश्वास पनि कमजोर बनाएको छ। अर्को गम्भीर समस्या नेतृत्व र कार्यकर्ताबीच बढ्दै गएको दूरी हो। स्थानीय तहदेखि केन्द्रसम्म कार्यकर्ताले आफूलाई बेवास्ता गरिएको अनुभूति व्यक्त गरिरहेका छन्। पार्टीभित्र असन्तुष्टि यति गहिरिएको छ कि कतिपय स्थानमा कार्यकर्ताको निष्क्रियता नै चुनावी परिणाममा प्रत्यक्ष असर परेको देखिन्छ। युवापुस्तासँगको सम्बन्ध पनि एमालेका लागि चुनौती बनेको छ। वर्तमान युवाहरू अवसर, सहभागिता र परिवर्तन खोजिरहेका छन्, तर पार्टी नेतृत्व अझै पुरानै शैलीमा अडिग देखिन्छ। पुस्तान्तरणको स्पष्ट योजना नहुनु र युवालाई नेतृत्वमा स्थान नदिनुले दीर्घकालीन रूपमा पार्टीलाई अझ कमजोर बनाउने संकेत देखिन्छ। निर्वाचन परिणामले दिएको सन्देश अत्यन्त स्पष्ट छ—जनताले अहंकारी नेतृत्व, बन्द संरचना र पुरानै शैलीको राजनीतिलाई अस्वीकार गरेका छन्। यदि एमालेले समयमै गम्भीर आत्मसमीक्षा गर्न सकेन भने आगामी दिनमा यसको राजनीतिक प्रभाव अझ कमजोर हुँदै जाने सम्भावना प्रबल देखिन्छ। अब प्रश्न एउटै छ—एमाले परिवर्तन हुन्छ कि इतिहास बन्छ ?